Oligofrenopedagogika

TERAPIA PEDAGOGICZNA

 

Janusza Korczaka: ,,Mów dziecku, że jest dobre, że może, że potrafi”.

 

    Zajęcia terapii pedagogicznej są tymi, które stymulują wszechstronny i harmonijny rozwój dziecka we wszystkich sferach: poznawczej, społecznej oraz sensoryczno-motorycznej.

    Początków powstania pedagogiki jako sztuki wychowania i nauczania, należy szukać już w Starożytnej Grecji. Termin pedagogika wywodzi się od greckiego słowa ,,paidagogos”, które powstało z połączenia dwóch słów - ,,pais”- dziecko, chłopiec oraz ,,ago” – prowadzić; dosłownie tłumacząc- ,,prowadzić dziecko”1. W Helladzie używano równocześnie pojęć ,,paidagogia”, które wskazuje na ,,sztukę wychowania” oraz ,,paideia”- ,,słowem tym oznaczono wyższe formy działalności wychowawczej”2.


    Pedagogika jako nauka wyodrębniła się w XIX wieku z filozofii. Obecnie współpracuje z innymi naukami m.in. z psychologią, socjologią, biologią. Jej rozwój sprawił, że zróżnicowaniu uległy ideały, kryteria, cele, zadania, formy organizacji oraz metody pracy. W zależności
od przyjętego kryterium podziału pedagogiki na subdyscypliny, wyróżnia się m.in.: pedagogikę ogólną, dydaktykę, pedagogikę specjalną, pedagogikę społeczną, andragogikę i wiele innych.

Kotwica W Fundacji 21 realizujemy zajęcia z zakresu ogólnorozwojowej terapii pedagogicznej. Wyznacznikiem oddziaływań jest dziecko i jego rodzina, a nadrzędnym celem - dążenie do wszechstronnego i optymalnego rozwoju dziecka. Pamiętamy, że rozwój ten powinien przebiegać
w granicach indywidualnych możliwości każdego z podopiecznych. Praca z dziećmi ma na celu rozwijanie wszystkich funkcji psychomotorycznych. Dokonuje się poprzez działania korygujące, usprawniające oraz edukujące w zakresie nabywania umiejętności samoobsługowych i samodzielności w codziennym życiu. Systematycznie kształtujemy nawyki i praktyczne umiejętności niezbędne w życiu społecznym, właściwą postawę oraz zasady kultury życia codziennego.

    Z przedstawionych celów wynikają zasady pracy pedagogicznej, którymi się kierujemy. Najważniejsze z nich są następujące:

1. Zasada podmiotowości dziecka i poszanowania jego prawa- zwrócenie uwagi na ucznia, jego aktywność, umożliwienie mu szukania form rozwiązań i własnej oceny sposobu wykonania zadania, a także poszanowania jego prawa np. do zmęczenia;


2. Zasada oddziaływania na całą osobowość dziecka- pedagog poprzez swoją pracę, powinien zapewnić holistyczny rozwój osobowości ucznia;


3. Zasada indywidualizacji- respektowanie indywidualnego tempa rozwoju dziecka, monitorowanie i rozpoznawanie przez pedagoga faz rozwoju dziecka, celem wsparcia ich naturalnego przebiegu;


4. Zasada poznania- poznanie wszechstronne dziecka i środowiska, w którym się wychowuje;


5. Zasada przystępności- dostosowanie terapii do obecnych możliwości i stopniowanie trudności, które umożliwią dzieciom wyzwalanie
ich aktywności;


6. Zasada poglądowości- umożliwia dzieciom poznanie od konkretu do abstrakcji;


7. Zasada wiązania teorii z praktyką- umiejętność oraz sposoby przekazania wiedzy o świecie, powinny umożliwić dziecku jak najdokładniejsze poznanie oraz zrozumienie zależności pomiędzy teorią, a praktyką;


8. Współpraca z rodziną- ścisła współpraca pedagoga z rodzicami, wynikająca ze wspólnego dbania o dobro dziecka, bazująca
na wspólnie uzgodnionych, zaakceptowanych formach i metodach wychowawczych.


    W pracy pedagogicznej wykorzystywanych jest wiele metod, których celem jest najbardziej wszechstronny rozwój wychowanka. Istnieje wiele klasyfikacji m.in. klasyfikacja metod Wincentego Okonia. Opiera się ona na koncepcji wielostronnego nauczania-uczenia się. Prezentuje się następująco:

•metody asymilacji wiedzy- uczenie się przez przyswajanie: pogadanka, dyskusja, wykład, praca z książką;


•metody samodzielnego dochodzenia do wiedzy – uczenie się przez odkrywanie; klasyczna metoda problemowa, metoda przypadków, metoda sytuacyjna, giełda pomysłów, mikronauczanie, gry dydaktyczne;


•metody waloryzacyjne – uczenie się przez przeżywanie; metody impresyjne, metody ekspresyjne;


•metody praktyczne – uczenie się przez działanie; metody ćwiczebne, metody realizacji zadań wytwórczych 3.

 

    W Fundacji 21 wykorzystujemy wszystkie wymienione metody, zarówno te bazujące na asymilacji wiedzy jak i metody samodzielnego dochodzenia do wiedzy. Najpowszechniej wykorzystywane są jednak metody waloryzacyjne, które umożliwiają uczenie się przez przeżywanie
i poznawanie wielozmysłowe (np. Metoda Dobrego Startu w oprac. M. Bogdanowicz). Właściwe wykorzystywanie wszystkich typów metod umożliwia zrównoważony i holistyczny rozwój dziecka.

    Terapia pedagogiczna prowadzona w Fundacji 21 dostosowana jest do indywidualnych potrzeb i możliwości każdego dziecka. Realizowana jest w oparciu o Indywidualne Programy Edukacyjno-Terapeutyczne opracowywane przez zespół specjalistów dla poszczególnych dzieci. Podstawą do planowania pracy pedagogicznej i opracowania indywidualnych programów jest wnikliwa diagnoza pedagogiczna ustalająca
na jakim poziomie funkcjonowania jest dziecko w odniesieniu do wieku rozwojowego. Wśród wykorzystywanych metod/narzędzi diagnostycznych znajdują się Skala Umiejętności Społecznych Gunzburga, Profil osiągnięć ucznia Jacka Kielina, Monachijska Funkcjonalna Diagnostyka Rozwojowa, Profil Psychoedukacyjny (PEP-R) oraz obserwacje, wywiady i rozmowy.

    Współpraca pedagoga z dzieckiem odbywa się po wszechstronnym i wnikliwym poznaniu zarówno samego dziecka jak i środowiska, w którym się wychowuje. To wiedza na temat dziecka, pozwala nam terapeutom na dobór metod i środków, które będą dla dziecka interesujące, a tym samym będą wyzwalać w nim motywację i zaangażowanie do pracy. Dążymy do tego, by proponowane zajęcia były radosnym przeżyciem
i ciekawą przygodą poznawczą. Doceniamy wszystkie dziecięce osiągnięcia, nawet te najdrobniejsze. Dzięki temu stwarzamy atmosferę bezpieczeństwa i zaspokajamy potrzeby uznania i sukcesu. Pozwalamy dzieciom wierzyć w swoje możliwości sprawcze. Wyzwalamy w nich odwagę i gotowość do podejmowania prób i wysiłku. Przecież to my- dorośli sprawiamy, że dziecko może uwierzyć, że jest dobre, że może,
że potrafi...

 

 Źródło:

1 S. Kunowski, Podstawy współczesnej pedagogiki, Warszawa 2000, s. 26.
2 B. Suchodolski, Pedagogika [w]: Encyklopedia pedagogiczna, red. W. Pomykało, Warszawa 1993, s. 535.
3 Cz. Kupisiewicz, Dydaktyka ogólna, Warszawa 2006. 
4.J.Wyczesany,Oligofrenopedagogika,Kraków 2011.                                                                                                                                                
5. H. Borzyszkowska, Oligofrenopedagogika, Warszwa 1985.