Terapia ręki
Terapia ręki powstała w odpowiedzi na potrzebę usprawniania małej motoryki, czyli precyzyjnych ruchów dłoni i palców, mająca na celu zaangażowanie całej kończyny górnej w wykonywanie różnorodnych zadań poprawiających jej funkcjonowanie i doskonalenie ruchów precyzyjnych, w tym przygotowanie do pisania.
Terapia ręki to ćwiczenia i zabawy mające rozwinąć sprawność ruchową dłoni dziecka, umiejętność chwytu oraz koordynację pomiędzy dłońmi, a w późniejszym etapie ćwiczenia grafomotoryczne i naukę pisania.
Terapia skierowana jest przede wszystkim do dzieci wykazujących:
- zaburzenia napięcia w obrębie kończyny górnej (wzmożone lub obniżone napięcie),
- nieprawidłową postawę ciała,
- problemy z wykonywaniem codziennych czynności (np. picie z kubka, zapinanie guzików),
- problemy w zabawach manipulacyjnych (np. układanie małych przedmiotów, lepienie z plasteliny),
- problemy grafomotoryczne (pisanie, malowanie),
- zaburzenia koordynacji wzrokowo-ruchowej,
- problem z koordynacją ruchową,
- wspomagająco w opóźnieniu rozwoju mowy.
Terapia ręki ma na celu:
- usprawnianie małej motoryki, czyli precyzyjnych ruchów dłoni i palców, jak również dostarczanie wrażeń dotykowych zarówno z zakresu czucia powierzchniowego jak i głębokiego,
- usprawnianie funkcji percepcyjno-motorycznych, dzięki którym dziecko osiągnie optymalny poziom w zakresie samoobsługi,
- doskonalenie sprawności manualnej i grafomotoryki.
Etapy terapii:
- Powitanie.
- Ćwiczenia mięśni brzucha i grzbietu.
- Stymulowanie czucia głębokiego.
- Ćwiczenia rozmachowe/ rozruchowe.
- Ćwiczenia manualne.
- Ćwiczenia manipulacyjne.
- Rozluźnienie.
- Pożegnanie.
Ponieważ ręka spełnia swoje funkcje, gdy wszystkie jej elementy składowe, a więc kości, stawy i mięśnie działają prawidłowo i zachowana jest ich wielostronna współpraca, stąd ważne jest, żeby podczas terapii nie usprawniać poszczególnych części składowych ręki, ale postrzegać ją całościowo i pracować nad rozwojem funkcji, takich jak np. nauka trzymania łyżki, picia z kubeczka itp. W późniejszym czasie obejmuje też naukę pisania. Wszystkie proponowane zabawy mają jednak swoją kolejność i nie mogą być wprowadzane w sposób przypadkowy. Należy także pamiętać o tym, że rozwój małej motoryki zawiera się w rozwoju psychomotorycznym dziecka i przebiega równolegle do jego całościowego rozwoju, co oznacza, że wszystkie działania proponowane w trakcie terapii muszą być odpowiednio dobrane nie tylko do poziomu manualnego dziecka, lecz także do poziomu jego funkcjonowania poznawczego.
U dzieci z Trisomią 21 terapia bazuje na różnych masażach, ćwiczeniach, a także zabawach wzmacniających poszczególne mięśnie. Ponieważ dzieci z Trisomią 21 często mają zaburzenia sensoryczne w obrębie rąk, zadania w terapii ręki związane są także z odwrażliwianiem sensorycznym.
Terapia rozwija zdolności ruchów precyzyjnych dłoni, co wiąże się ze wzrostem możliwości komunikacyjnych, rozwojem mowy oraz jest niezbędnym elementem do wykonywania czynności samoobsługowych.
Bibliografia:
- W. Bartkiewicz, A. Giczewska, „Terapia ręki”, Warszawa 2014;
- Materiały szkoleniowe, „Terapia ręki I i II stopień”, Warszawa 2014.